Ưu Tiên Phát Triển Cây Mắc Ca – Động Lực Trong Tái Cơ Cấu Nông Nghiệp Ở Điện Biên
Trong những năm gần đây, cây mắc ca đang trở thành hướng đi chiến lược trong quá trình tái cơ cấu nông nghiệp tại tỉnh Điện Biên. Từ một loại cây trồng mới mẻ, mắc ca đã nhanh chóng chứng minh tiềm năng kinh tế vượt trội, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, tạo sinh kế bền vững và mở ra triển vọng phát triển nông nghiệp theo chuỗi giá trị gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm.
Mắc ca – từ thử nghiệm đến khẳng định hiệu quả
Là một trong những hộ tiên phong đưa cây mắc ca vào trồng thử nghiệm tại xã Tuần Giáo, ông Cà Văn Chanh nhớ lại những ngày đầu đầy lo lắng: liệu có phù hợp với thổ nhưỡng, có ra hoa kết trái hay không. Tuy nhiên, sau sáu năm, cây đã bắt đầu ra hoa và bói quả. Đặc biệt, những mẻ quả đầu tiên được bán với giá 100.000 đồng/kg quả tươi và tiêu thụ hết ngay tại địa phương. So với trồng ngô, sắn truyền thống, hiệu quả kinh tế cao hơn hẳn, trở thành động lực để người dân mở rộng diện tích.
Tương tự, ông Lò Văn Khiên (xã Chiềng Sinh) cũng mạnh dạn chuyển đổi từ cây trồng ngắn ngày sang mắc ca và cà phê. Bắt đầu từ 80 cây vào năm 2023, đến năm 2024 ông tiếp tục trồng thêm 160 cây và dự kiến mở rộng 100 cây mới trong năm nay. Thực tế sinh trưởng cho thấy mắc ca phù hợp với thổ nhưỡng và khí hậu địa phương, tạo niềm tin cho nông dân trong việc chuyển đổi.
Các xã mạnh tay mở rộng diện tích mắc ca
Sau khi hợp nhất các xã Chiềng Sinh (cũ), Nà Sáy, Mường Thín và Mường Khoong, địa phương đã ghi nhận những kết quả rõ rệt trong phát triển mắc ca:
Năm 2023 – 2024: hơn 90ha trồng mới tại Nà Sáy.
Năm 2025: dự kiến gần 70ha với 137 hộ đăng ký tham gia.
Mường Thín: 150 hộ đăng ký trồng 46ha.
Ông Đỗ Văn Sơn, Chủ tịch UBND xã Chiềng Sinh, cho biết địa phương đặt mục tiêu đưa mắc ca trở thành cây trồng chủ lực trong giai đoạn tái cơ cấu nông nghiệp, đồng thời mở ra hướng phát triển bền vững về kinh tế và tạo việc làm.
Tại Pu Nhi, diện tích mắc ca đã đạt khoảng 530ha theo mô hình liên kết giữa hợp tác xã và doanh nghiệp, bảo đảm bao tiêu đầu ra và ổn định kinh tế hộ gia đình.
Quy hoạch và mục tiêu phát triển mắc ca đến năm 2030
Tỉnh Điện Biên xác định mắc ca là cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng từ năm 2016. Đến nay:
Tổng diện tích: 12.000ha
Diện tích đã cho thu hoạch: 1.000ha
Sản lượng: trên 1.000 tấn quả tươi/năm
Việc làm: hơn 600 lao động thường xuyên và hơn 1.000 lao động thời vụ
Thu nhập trung bình: 5 – 12 triệu đồng/tháng
Định hướng đến năm 2030: mở rộng lên 120.000ha, với hai hình thức:
Nhà nước cho doanh nghiệp thuê đất
Liên kết hợp tác giữa người dân và nhà đầu tư
Tỉnh đặc biệt chú trọng giống cây trồng:
Đã xây dựng 2 vườn đầu dòng với 595 cây được công nhận
Doanh nghiệp cung ứng 300.000 cây giống/năm
Sử dụng các giống năng suất cao, chất lượng được Bộ NN&PTNT công nhận
Hạ tầng thủy lợi – yếu tố quyết định thành công
Tại Hội nghị tiếp xúc cử tri sau Kỳ họp thứ Chín, Quốc hội khóa XV, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường – ông Lê Xuân Cảnh – kiến nghị đầu tư 4 hồ chứa nước với tổng dung tích 40 triệu m3, vốn khoảng 3.000 tỷ đồng để:
chủ động tưới tiêu cho cây mắc ca và cà phê
ứng phó biến đổi khí hậu
giảm phụ thuộc nước mưa
Kiến nghị này phản ánh tầm quan trọng của hạ tầng thủy lợi đối với mục tiêu phát triển nông nghiệp dài hạn và bền vững.
Khẳng định vai trò của mắc ca trong tái cơ cấu nông nghiệp
Việc chuyển đổi cây trồng từ nhóm ngắn ngày giá trị thấp sang mắc ca – cây trồng lâu năm, lợi nhuận cao – đang tạo ra bước chuyển rõ nét trong sản xuất nông nghiệp. Mô hình trồng – liên kết – bao tiêu đã hình thành chuỗi giá trị giúp:
tăng thu nhập hộ dân
tạo việc làm ổn định
thu hút doanh nghiệp đầu tư
xây dựng nền nông nghiệp quy mô và hiện đại
Để đạt mục tiêu phát triển bền vững, rất cần sự hỗ trợ đồng bộ từ sở ngành, địa phương, doanh nghiệp và người dân. Đây sẽ là động lực giúp đổi mới diện mạo nông thôn, đặc biệt tại các vùng cao cực Tây Tổ quốc.